Gebruik van digiborden in het onderwijs

Vanaf de invoering van het digitale schoolbord in 2006 in het onderwijs heeft dit nieuwe schoolbord in een rap tempo de leslokalen van het onderwijs overgenomen. Sinds 2007 waren 40 procent van de scholen voorzien van 1 of meer borden en binnen afzienbare tijd wordt verwacht dat alle scholen voorzien zijn van digiborden. Digiborden worden ingezet voor veel verschillende toepassingen.

Waaronder het ondersteunen van zaakvakken doormiddel van beeldmateriaal op internet. Instructiematerialen voor rekenen, taal en schrijven worden nog te weinig gebruikt. Wanneer een leerkracht op de juiste wijze gebruikmaakt van het bord, wordt ook de leerling gemotiveerd. Dit bevordert de betrokkenheid van de leerling tot het bereiken van het lesdoel. Soorten borden en gebruikte software

Tijdens de snelle invoering van de digitale schoolborden in het onderwijs zijn enkele marktleiders ontstaan. Veelal kiezen besturen ervoor om de invoering van nieuwe borden binnen de stichtingen gelijk te houden en daardoor wordt er vaak gekozen voor een bepaald type bord. Op dit moment blijkt dat het Activ Board van Promethean en het SMART board van SMART Technologies het meest gebruikte digibord is binnen het onderwijs. Beide borden werken met hun eigen software; zo maakt het Activ Board gebruik van flipcharts en op het SMART board wordt er gewerkt met Notebooks. Dit zorgt ervoor dat scholen licenties dienen aan te schaffen en daardoor wordt het gebruik van deze lessen vaak ook beperkt tot dit type bord.

Problemen
Met name de snelle aanschaf van de digiborden en daarmee de verdwijning van de traditionele krijtborden maakt de tijd van gewenning aan deze nieuwe middelen zeer kort. Nadat een leverancier de borden heeft geplaatst, volgt er veelal een introductie cursus waarbij de meest algemene functies worden behandeld. Vervolgens gaat de leerkracht met het bord aan de slag. Ofschoon niet aan de slag. Een drempelvrees is voor sommige collega’s niet weg te denken. De mogelijkheden van het nieuwe schoolbord zijn zo divers dat men een lange periode nodig heeft om dit bord zichzelf vaardig te maken. Daarnaast geeft internet een overvloed aan informatie en is de tijd en de mogelijkheid van de leerkracht om deze informatie te verzamelen te beperkt. Kansen Doordat op internet voor verschillende vakken en thema’s materiaal te vinden is, zijn leerkrachten en docenten niet meer afhankelijk van licenties die nodig zijn vanuit de traditionele lesmethodes. Dit geeft de leerkracht de mogelijkheid vanuit thuis zijn digitale les voor te bereiden. Wanneer voorafgaand aan de les kan worden bekeken wat er beschikbaar is en eventueel thuis kan worden gebruikt, ontwikkelt de leerkracht het instructiemateriaal zich vaardig te maken. Om op deze vraag in te kunnen spelen, heeft digibordhulp.nl op haar website voor verschillende vakken en groepen materialen beschikbaar gemaakt.

Op de website zijn materialen te vinden voor elk vak waarop een leerkracht een beroep kan doen. Veel materiaal is verzameld van andere websites en maken het vinden hiervan een stuk gemakkelijker. Voorbeelden onderbouw Digitale prentenboeken worden het meest gebruikt in de onderbouw. Het gebruik van digitale prentenboeken stimuleert de taalontwikkeling op auditieve en visuele wijze. Daarnaast vinden veel leerlingen en leerkrachten het leuk binnen Powerpoint hun eigen prentenboeken te maken. Deze kunnen vervolgens op internet worden geplaatst, waardoor andere leerkrachten ook met deze materialen aan de slag kunnen. Ook voor het leren van het “hakken en plakken” is er instructiemateriaal beschikbaar. Deze zijn te vinden op de pagina prentenboeken. Voorbeelden midden- en bovenbouw en voortgezet onderwijs

Instructiematerialen voor rekenen zijn er op digibordhulp.nl in overvloed. Een veel gebruikte toepassing ziet men in de materialen die door het Freundenthal Instituut beschikbaar zijn gesteld voor het onderwijs. Op de website www.rekenweb.nl worden veel materialen beschikbaar gesteld. De belangrijkste onderdelen die worden gebruikt zijn Blokken Bouwen en geld rekenen. Dit materiaal geeft ondersteuning bij het ruimtelijk inzicht. Met geld rekenen kan men gebruikmaken van de huidige biljetten en munten van het Europese betalingsverkeer. Andere materialen die veelvuldig gebruikt worden, zijn bijvoorbeeld digitale verkeerskalenders en bordschema’s. De digitale verkeerskalender is ontwikkeld door Digiseef*. Deze interactieve kalender beschikt over praatplaten met daarin verstopt, interactieve doe- activiteiten zoals verkeersbordenspelletjes en filmpjes over het verkeer. Bordschema’s kunnen worden gebruikt als visuele ondersteuning tijdens de lessen en geven vaak stappenplannen weer die de leerlingen gebruiken bij het maken van de opdrachten. Voor zaakvakken zoals geschiedenis wordt onder andere samengewerkt met Histotheek.nl. Deze heeft voor de verschillende tijdvakken van geschiedenis, materiaal verzameld dat kan worden gebruikt tijdens de lessen. Dit varieert van beeldplaten en teksten tot filmpjes en animaties van vroeger. Voor Aardrijkskunde wordt samengewerkt met begeleidzelfstandigleren.com, waarbij diverse animaties te vinden zijn, die men kan gebruiken op het bord.

Snel vinden van materiaal
Naast dat er op de website voor verschillende vakken instructiematerialen beschikbaar zijn, heeft de website ook de mogelijkheid tot het bereiken van het materiaal op verschillende manieren. Dat kan onder andere door lessen te uploaden naar Lessenbank, het lid worden van de website waarbij favoriete materialen kunnen worden opgeslagen op uw eigen pagina en het downloaden van de Digibordhulp toolbar. Deze toolbar wordt geïnstalleerd binnen de web-browser waarna er met een druk op de knop kan worden gegaan naar het instructiemateriaal van het vak naar keuze. Dit maakt het voor de leerkracht gemakkelijker om op een snelle manier aan materiaal te komen. Het zoeken op internet en eventueel op de website wordt hiermee versneld. De instructiematerialen van alle vakken zijn op deze toolbar te vinden.

Toepassen in de les
In een eerder geschreven artikel “Het implementeren van het digibord in de Activerende directe instructiemodel”** te vinden op de website geven wij aan wanneer instructiematerialen het beste kunnen worden ingezet. Dit gebeurt namelijk in de fase van begeleide in oefening. Als leerkracht heb je het geschikte instructiemateriaal van tevoren opgezocht en vaardig gemaakt, waarna je met de leerlingen aan de slag gaat met het materiaal. Dit maakt de in oefening uitdagend en leerzaam en de leerling wordt visueel geprikkeld. Een mooi voorbeeld hiervan zijn breukenstroken en breukencirkels die kunnen worden gebruikt om breuken vaardig te maken. De leerling verdeelt hierbij zelf de stroken en cirkels in de breuk die zij nodig hebben. Daarnaast kan op een andere breukenstrook of cirkel een breuk vereenvoudigd worden. Een andere toepassing is bijvoorbeeld gebruikmaken van MAB materiaal waarin getallen inzichtelijk gemaakt kunnen worden. Honderdtallen, tientallen en eenheden kunnen worden geselecteerd waarna met een druk op de knop deze getallen worden gecombineerd tot een getal. De leerlingen zien daarbij welke waarde de getallen hebben en kunnen zo beter de getalstructuren inzien.

Tot slot
Sinds de snelle invoering van de digitale schoolborden in het onderwijs, is de vraag naar het gemakkelijk vinden van lesmaterialen en instructiematerialen voor op het digibord sterk gegroeid. Dit zorgt ervoor dat leerkrachten en docenten meer het digibord in hun lessen gaan toepassen en minder gaan gebruiken als presentatiemiddel. Het doel van een digibord in de klas zou moeten zijn dat leerlingen op een visuele en auditieve wijze geprikkeld worden tot het opnemen van de lesstof. Dit betekent dat leerkrachten instructiematerialen moeten gaan toepassen in hun lesgeven. Om op deze vraag in te spelen, hebben we op de website dus veel materialen al beschikbaar gemaakt. In dit artikel hebben we slechts enkele voorbeelden kunnen laten zien. Uiteindelijk is het aan de leerkracht en de docent zelf om hiermee aan de slag te gaan. Ga op zoek naar materialen die je zelf nuttig vindt, en deel deze met je collega’s. Organiseer een vergadering waarin er met deze materialen wordt geoefend voor op het digibord. En in de klas zal je merken, dat de aandacht van de kinderen en studenten nog meer zal groeien.

* www.digiseef.nl
** Artikel: “Het implementeren van het digibord in het Activerende Directe instructiemodel” April 2009 te vinden op www.digibordhulp.nl/didactiek

Tweet